Ngày đưa Ông Táo về trời (23 tháng Chạp) - Báo hiệu Tết đến xuân về

# Ngày đưa Ông Táo về trời (23 tháng Chạp) - Báo hiệu Tết đến xuân về

Trong tiềm thức của người Việt, không khí Tết Nguyên đán thực sự bắt đầu vào ngày 23 tháng Chạp (tháng 12 Âm lịch) - ngày làm lễ cúng tiễn Ông Công, Ông Táo về chầu trời. Đây là một phong tục tín ngưỡng đẹp, mang đậm tính nhân văn và hướng thiện, khép lại một năm cũ và chuẩn bị đón năm mới.

1. Tích truyện Ông Công, Ông Táo

Truyền thuyết về Táo Quân (thần Bếp) bắt nguồn từ câu chuyện "hai ông một bà" - sự tích Trọng Cao, Thị Nhi và Phạm Lang. Vì những biến cố, hiểu lầm và ân tình sâu nặng, cả ba người đã chết trong đống lửa. Ngọc Hoàng Thượng Đế cảm thương tình nghĩa thủy chung của họ nên đã sắc phong làm Táo Quân, giao nhiệm vụ trông coi việc bếp núc, nhà cửa và định đoạt cát hung, phước đức cho gia đình đó.

Theo quan niệm dân gian, Táo Quân luôn ghi chép mọi việc làm tốt, xấu của từng người trong gia đình trong suốt một năm. Đến ngày 23 tháng Chạp, các Táo sẽ cưỡi cá chép bay về Thiên đình để báo cáo (chầu trời) với Ngọc Hoàng Thượng Đế. Đến Đêm Giao thừa, các Táo mới quay trở lại hạ giới để tiếp tục công việc của mình trong năm mới.

2. Ý nghĩa của Lễ cúng Ông Táo

• Hướng thiện: Việc các Táo "báo cáo" hành vi của gia chủ với Ngọc Hoàng có tác dụng giáo dục mạnh mẽ, nhắc nhở con người trong suốt một năm phải sống lương thiện, làm nhiều việc tốt, không làm điều khuất tất để cuối năm được Táo báo cáo tốt lành, sang năm mới gặp nhiều may mắn.
• Dọn dẹp đón Tết: Sau khi tiễn Táo Quân về trời, các gia đình sẽ bắt đầu lau dọn ban thờ, rút tỉa chân nhang, tổng vệ sinh nhà cửa để chuẩn bị một không gian sạch sẽ, thanh tịnh đón Giao thừa.

3. Mâm cúng và tục lệ thả cá chép

Lễ cúng Ông Công, Ông Táo thường được diễn ra vào sáng sớm hoặc trưa ngày 23 tháng Chạp (phải xong trước 12h trưa).

• Lễ vật: Ngoài mâm cỗ mặn truyền thống (gà luộc, xôi gấc, giò chả...), mâm cúng không thể thiếu bộ mũ áo Táo Quân bằng giấy (hai mũ đàn ông, một mũ đàn bà) sẽ được đem hóa vàng (đốt) sau khi cúng xong.
• Thả cá chép: Cá chép (thường là 3 con cá chép đỏ còn sống) được chọn làm "phương tiện" để Táo Quân lên trời ("cá chép hóa rồng"). Sau khi cúng xong, các gia đình sẽ mang cá ra sông, hồ để phóng sinh. Hành động này không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn thể hiện tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống.

Ngày đưa Ông Táo về trời diễn ra trong không khí hối hả của những ngày cuối năm, mùi nhang trầm, mùi xôi gấc hòa cùng khói bếp tạo nên một dư vị Tết rất riêng, rất Việt Nam.